Over beleid, machtsmisbruik en een land dat uit balans raakt
Ik schreef dit essay omdat ik me zorgen maak over de richting die Nederland en Europa opgaan in naam van duurzaamheid. We zitten midden in een klimaatcrisis, maar het lijkt alsof het beleid steeds verder af komt te staan van wat mensen nodig hebben. Boeren, mkb’ers, jonge makers en ondernemers worden klemgezet, terwijl de grote structuren vrijwel onaangetast blijven. Ondertussen worden er in naam van het klimaat keuzes gemaakt die haaks staan op wat duurzaamheid zou moeten betekenen. Ik wil met dit stuk niet klagen, maar wakker schudden. Omdat we samen kunnen bepalen hoe het anders moet.
1. Klimaatbeleid: voor wie eigenlijk?
Laten we eerlijk zijn: de aarde warmt op. Dat is geen mening, dat is wetenschap (Intergovernmental Panel on Climate Change, 2023). Maar steeds meer mensen voelen het wringen tussen klimaatbeleid en dagelijkse realiteit. Beleid dat van bovenaf wordt uitgerold, mist vaak voeling met de praktijk. Apps die je energieverbruik monitoren, CO₂-budgetten per burger of de zogenoemde ‘15-minutenstad’ klinken goed op papier, maar in de praktijk zijn het vaak de verkeerde mensen die opdraaien voor de lasten (UCEM, 2023).
Boeren worden uitgekocht of tot krimp gedwongen. Kleine ondernemers kunnen de investeringen niet bijbenen. En jonge duurzame initiatieven stranden in een woud van regels. Ondertussen lijken grote vervuilers vrij spel te houden. Volgens Milieudefensie (2023) behoren bedrijven zoals Tata Steel, Schiphol en Shell tot de grootste uitstoters van CO₂ in Nederland, terwijl hun klimaatplannen “volledig onder de maat” zijn.
2. Duurzaam beleid met een vieze nasmaak
Windmolens die vogels en vleermuizen doden (U.S. Geological Survey, 2024). Zonneparken die vruchtbare landbouwgrond opslokken, terwijl boeren zich moeten aanpassen aan steeds strengere regels (Rijksoverheid, 2023). Elektrische auto’s waarvan de batterijen afhankelijk zijn van lithium, kobalt en nikkel. Materialen die vaak worden gewonnen onder slechte arbeidsomstandigheden, door kinderen, en met enorme schade aan lokale ecosystemen (Natuur & Milieu, 2023).
Is dit nou écht duurzaamheid? Het lijkt alsof we alles op technologie gooien en vergeten zijn waar het werkelijk om draait: verbinding met de natuur, met elkaar. In plaats daarvan bouwen we megaprojecten die niet alleen de natuur beschadigen, maar ook mensen buitensluiten. We reduceren duurzaamheid tot iets meetbaars in plaats van iets leefbaars.
3. COP30: de klimaattop die bomen kapt
De klimaattop van 2025 in Brazilië is het toppunt van ironie. In het hart van de Amazone, de longen van de aarde, zijn duizenden bomen gekapt om een vierbaanssnelweg aan te leggen voor de conferentie (De Morgen, 2025).
Dus… om te praten over natuurbescherming, offeren we de natuur op? Burgers krijgen het verzoek om tussen 16:00 en 21:00 geen stroom te gebruiken, en in de tussentijd vernietigt een ‘klimaattop’ regenwoud. Het is niet te bevatten. En het voedt het wantrouwen. Terecht.
4. Een land uit balans
Het lijkt wel alsof Nederland actief wordt veranderd. Boeren verdwijnen. Jonge makers raken ontmoedigd. Ondernemers zien hun marges verdampen. En dat alles in naam van een duurzaamheidsideaal dat steeds technocratischer voelt. Terwijl echte duurzaamheid vraagt om verbinding, lokale kracht en menselijkheid.
Het hele idee van eerlijk delen… wat is daar nog van overgebleven? Is het eerlijk?
Als student zie ik het van dichtbij: jongeren die willen bijdragen, maar klem zitten in regels en systemen. Uit onderzoek blijkt dat 75 tot 80 procent van hen zich zorgen maakt over het klimaat, maar zich nauwelijks gehoord voelt (Natuur & Milieufederaties, 2023).
5. Tijd voor een ander geluid
Technologie is niet verkeerd. Beleid is niet verkeerd. Maar het moet menselijk blijven. Klimaatbeleid moet weer gaan over verbinding, eerlijkheid en gedeelde verantwoordelijkheid. Over boeren die kunnen blijven bestaan. Ondernemers die ruimte krijgen om te bouwen. Jongeren die niet afhaken, maar meedoen.
Gelukkig zijn er voorbeelden van verandering van onderaf. Urgenda dwong de Nederlandse overheid via de rechter tot ambitieuzer klimaatbeleid. En boerenprotesten leidden ertoe dat stikstofbeleid deels werd aangepast. Protest, mits vreedzaam en onderbouwd, werkt. Maar ook de dialoog kan krachtig zijn. Lokale burgerberaden of klimaatgesprekken laten zien dat gewone mensen samen tot evenwichtige oplossingen kunnen komen.
Wij zijn met velen. Wij hebben samen de kracht om richting te geven. Maar dan moeten we onze stem wel laten horen. Dat kan in woorden, in daden, of simpelweg in betrokkenheid.
Tot slot
De klimaatcrisis is echt. Maar het misbruik dat ervan wordt gemaakt ook. En als we blijven doen alsof dat niet gebeurt, verliezen we meer dan natuur alleen. Dan verliezen we hoop, initiatief en onderlinge solidariteit.
We staan op een kruispunt. De vraag is niet of we veranderen, maar of we de koers laten bepalen door een kleine groep, of dat we samen de richting kiezen naar een rechtvaardige en duurzame toekomst. Niet perfect, maar eerlijk. Niet opgelegd, maar gedragen. Niet technocratisch, maar menselijk.
Geef een reactie